Przeszczepianie komórek krwiotwórczych

Przeszczepienie komórek krwiotwórczych może być uzupełnieniem chemioterapii w pewnych postaciach białaczek, chłoniaków nieziarniczych, nowotworów litych. Do zastosowania tej metody leczenia są jednak bardzo ściśle określone wskazania. Dotyczą one tylko postaci chorób, których szansa na wyleczenie przy pomocy innych metod jest niewielka. Może to dotyczyć ostrej białaczki limfoblastycznej najwyższego ryzyka, w pierwszej remisji. W przypadku nawrotu choroby można rozważyć transplantację komórek krwiotwórczych jako uzupełnienie leczenia chemicznego, pod warunkiem jednak, że uzyska się pełną remisję choroby. Wskazania do transplantacji są również w ostrej białaczce szpikowej wysokiego ryzyka w pierwszej remisji lub nawrocie, w przewlekłej białaczce szpikowej (jest to jedyna skuteczna metoda leczenia tej choroby), w zespołach mielodysplastycznych (również jest to jedyna skuteczna metoda leczenia) oraz w chorobie Hodgkina w przypadku nawrotu. Do przeszczepienia tzw. allogenicznego konieczne jest znalezienie odpowiedniego dawcy, taki dawca powinien być zgodny z biorcą w zakresie układu zgodności tkankowej HLA. Największe szanse na znalezienie zgodnego antygenowo dawcy są wśród rodzeństwa chorego dziecka. Rodzice najczęściej są tylko w połowie zgodni. W przypadku braku dawcy rodzinnego (rodzeństwo) konieczne jest poszukiwanie dawcy niespokrewnionego w rejestrach światowych. Przeszczepienie od takiego dawcy wiąże się z większym ryzykiem powikłań poprzeszczepowych. W pewnych sytuacjach, w których przeszczepienie komórek krwiotwórczych jest jedyną szansą na wyleczenie, a nie można znaleźć dawcy w rejestrach światowych wówczas decydujemy się czasami na przeszczepienie od jednego z rodziców. Takie przeszczepienie nosi nazwę transplantacji haploidentycznej. W niektórych nowotworach można rozważyć możliwość autologicznej transplantacji komórek krwiotwórczych. Jest to przeszczepienie własnych komórek krwiotwórczych chorego pobranych wcześniej w odpowiednim momencie. Zastosowanie autologicznej transplantacji jest możliwe w chłoniakach nieziarniczych, w nerwiaku zarodkowym, w mięsaku Ewinga. Konieczne jest jednak przy tym wykluczenie rozsiewu komórek nowotworowych w szpiku. Komórki krwiotwórcze chorego pobierane są najczęściej po kilku cyklach chemioterapii przy pomocy aparatu zwanego separator komórkowy. Jeżeli uda się uzyskać odpowiednią liczbę komórek krwiotwórczych, wówczas przechowuje się je w odpowiednich warunkach, w temperaturze minus 170 stopni. Następnie na zakończenie klasycznej chemioterapii przeprowadza się tzw. megachemioterapię, a więc bardzo intensywny cykl leczenia, który najczęściej powoduje całkowite zniszczenie własnego szpiku w tym również i resztek komórek nowotworowych, a następnie przetacza się uprzednio pobrane komórki pacjenta. Przeszczepienie komórek krwiotwórczych jest metodą leczenia związaną z ryzykiem groźnych dla życia powikłań. Dlatego też przy uwzględnieniu wskazań do przeszczepienia zawsze dokonuje się analizy, czy daje ono większą szansę na wyleczenie z danego typu nowotworu, niż sama chemioterapia i radioterapia.

 

J.R.K.