Nowotwory OUN ( guzy mózgu i rdzenia kręgowego)
Objawy sugerujące rozwój choroby
Wczesne objawy rozwijającego się guza mózgu to poranne bóle głowy, nudności i wymioty, mogą to też być zaburzenia równowagi ,niezborność ruchów , zaburzenia widzenia, pogorszenie słuchu, zaburzenia czucia lub niedowłady, drgawki .
Czasem jest to tylko pogorszenie samopoczucia, zmiany nastroju , słabsze wyniki w nauce.
Wczesne objawu guzów rdzenia kręgowego to, przede wszystkim, bóle pleców, nasilające się w pozycji leżącej, zaburzenia czucia, niedowłady, zaburzenia w oddawaniu moczu i stolca, skrzywienia kręgosłupa.
Guzy mózgu i rdzenia kręgowego dają często bardzo niecharakterystyczne objawy , spotykane w różnych chorobach wieku dziecięcego. Ich charakter i nasilenie zależą m.in. od rodzaju guza, jego lokalizacji , stopnia złośliwości, a co za tym idzie- tempa wzrostu guza, a także od wieku dziecka.
Wszystkie, opisane wyżej, subiektywne objawy , a ponadto :
- zaburzenia osobowości , nastroju ( większa senność , apatia , bądź przeciwnie-nadmierne pobudzenie)
- inne objawy oczne, jak nagłe wystąpienie zeza , oczopląsu , zawężenie pola widzenia
- zaburzenia świadomości i drgawki
- zaburzenia hormonalne
- niedowłady kończyn
- zaburzenia połykania, pogorszenie mowy
- kręcz szyi
- bóle i skrzywienia kręgosłupa
- zaniki mięśni
- przeczulica skóry
Początek choroby zwykle jest skryty, objawy są niecharakterystyczne, sugerują inne schorzenia ( przewodu pokarmowego , infekcyjne ,psychosomatyczne itd.)
Dlatego często właściwe rozpoznanie stawiane jest późno.
Dlatego bardzo ważne jest zwracanie uwagi na powtarzające się , a wyglądające nawet na
„ błahe „ objawy.
Ważne jest spojrzenie na „ całokształt” objawów i próba powiązania ich ze sobą, a nie skupianie się na jednym z nich i poszukiwanie jego przyczyny.
Stąd tak ważne jest, aby pediatra badał „ całe”, rozebrane z ubrania, dziecko.
Leczenie
Leczenie nowotworów OUN rozpoczyna zwykle zabieg operacyjny , możliwie radykalny , a, w przypadkach gdy zabieg jest niemożliwy, wykonuje się biopsję guza w celu ustalenia histopatologicznego rozpoznania, które jest niezbędne do ustalenia rodzaju dalszego leczenia (do wyboru- obserwacja , chemioterapia , radioterapia).
Leczenie guzów mózgu i rdzenia to przede wszystkim zabieg operacyjny , bardzo ważny dla skuteczności leczenia.
Po zabiegu , zależnie od rodzaju guza , następuje chemioterapia( w postaci kilkudniowych bloków leczniczych ) i/lub naświetlania Pomiędzy kolejnymi blokami dziecko najczęściej przebywa w domu , o ile pozwalają na to jego samopoczucie i wyniki badań.
W niektórych przypadkach , po naświetlaniach, otrzymuje się jeszcze tzw. leczenie uzupełniające (podtrzymujące) . W sumie całkowity czas leczenia to ok. 1 rok.
W trakcie leczenia najczęściej wypadają włosy, brwi , rzęsy . Jest to jeden z objawów ubocznych stosowanego leczenia. Owłosienie najczęściej odrasta po zakończeniu leczenia , jednakże czasami , szczególnie w okolicy, która była napromienana dużą dawką , włosy odrastają z opóźnieniem i są znacznie słabsze .
Inne objawy uboczne leczenia to :
- w trakcie leczenia : nudności , wymioty , zaburzenia funkcji ważnych narządów ( np. wątroba , śledziona, nerki , płuca), infekcje wynikające ze spadku odporności, anemie spadek liczby płytek krwi, co może dać krwawienia, gorączka.
Chemioterapia rozpoczęta powinna być, w złośliwych guzach, ok. 2 tygodni po zabiegu operacyjnym i prowadzona jest zwykle w postaci kilkudniowch, intensywnych bloków , złożonych z kilku leków.
Następnym etapem leczenia jest radioterapia OUN , po której prowadzi się około 1-roczne tzw. leczenie podtrzymujące.
W niektórych , najcięższych i najgorzej rokujących przypadkach, stosuje się megachemioterapię połączoną z autologicznym przeszczepem komórek macierzystych.
Przebieg leczenia kontrolowany jest poprzez wykonywanie badań obrazowych ( KT , MRI ) oraz szeregu innych badań dodatkowych.
Powikłania po leczeniu , to :opisane powyżej oraz : zaburzenia hormonalne ( np. niedoczynność przysadki, zaburzenia dojrzewania ) itp.
Zwykle , w czasie intensywnego leczenia( chemioterapia , naświetlania ) dzieci nie
Powinny być narażone na infekcje i urazy. Z tego powodu powinny przerwać uczęszczanie do szkoły i podjąć tzw. nauczanie indywidualne. Jest ono konieczne ze względu na bardzo dużą intensywność leczenia , możliwość wprowadzenia dziecka w aplazję szpiku , co wymaga już specjalistycznego postępowania, a także izolacji chorego.
Z tego powodu zalecamy na czas leczenia podjęcie nauczania indywidualnego.
Po zakończeniu intensywnego leczenia , o ile stan zdrowia dziecka na to pozwala , podejmuje ono dalej naukę w warunkach szkolnych .
Czy ta choroba jest wyleczalna?
W dobie obecnego rozwoju metod diagnostycznych ( KT , MRI ) dających możliwość wczesnego rozpoznania choroby , a także coraz lepszych technik operacyjnych i coraz doskonalszych schematów leczenia onkologicznego ( chemioterapia , napromienianie, megachemioterapia),
Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego stały się chorobą wyleczalną.
Najczęściej wykrywanym nowotworem OUN u dzieci są gwiaździaki o niskim stopniu złośliwości i dobrym rokowaniu.
Wprowadzenie wielolekowej chemioterapii i radioterapii w większości nowotworów złośliwych znacząco poprawiło rokowanie w tych chorobach.
H.W.Ś.